ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Η απότομη στροφή των συμμαχιών του Ερντογάν δημιουργεί κίνδυνο εκτροχιασμού για την Τουρκία

Ιανουαρίου 3rd, 2017
Η απότομη στροφή των συμμαχιών του Ερντογάν δημιουργεί κίνδυνο εκτροχιασμού για την Τουρκία
ΑΠΟΨΕΙΣ
0
Share Button

Γ.Βεργόπουλος

*Η συμφωνία Ρωσίας – Τουρκίας – Ιράν για εκεχειρία και έναρξη ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων στη Συρία εξυπηρετεί πολύ διαφορετικές στοχεύσεις για την κάθε πλευρά που συμμετέχει. Όπως (φυσικά)   διαφορετικές μεταξύ τους είναι οι επιδιώξεις των άμεσα εμπόλεμων στη Συρία, είτε συμμετέχουν στην εκεχειρία είτε την αντιμάχονται.

vergopoulosg_n
Γιώργος Βεργόπουλος

Εστιάζοντας στην Τουρκική πλευρά, θα επιμείνουμε ότι η συμφωνία δεν συμβαδίζει με τις σττατηγικές επιδιώξεις της κυβέρνησης Ερντογάν στην περιοχή. Αντίθετα, πρόκειται για έναν δύσκολο για τον Ερντογάν συμβιβασμό ο οποίος θα οξύνει διαρκώς τις αντιφάσεις στην Τουρκική πολιτική και θα βρίσκεται μόνιμα στο χείλος της κατάρρευσης.

Αυτό επειδή η συμφωνία με την Ρωσία και το Ιράν δεν αντιστοιχεί στην στρατηγική στόχευση Ερντογάν που είναι η Τουρκία να ηγηθεί του Σουνιτικού κόσμου στη Μέση Ανατολή (βλ. “Το νεο-αυτοκρατορικό (όχι νέο-Οθωμανικό) αφήγημα του Ερντογάν μπροστά στα αδιέξοδα του”). Ο συνδυασμός του Τουρκικού εθνικισμού με το υπερσυντηρητικό σουνιτικό Ισλάμ αποτέλεσε την καινοτομία στο αφήγημα Ερντογάν σε σχέση με όλες τις προηγούμενες κατευθύνσεις της Τουρκικής πολιτικής. Μέσω αυτού του νέου αφηγήματος ο Ερντογάν άνταπεξήλθε στο πραξικόπημα του καλοκαιριού και ενίσχυσε την πλειοψηφία του στις τελευταίες εκλογές.

Ωστόσο η στρατηγική αυτή, όσο αποτελεσματική αποδείχθηκε για εκλογική χρήση, τόσο προσέκρουσε σε αντικειμενικές δυσκολίες μέσα και έξω από την Τουρκία. Μπροστά στα αδιέξοδα αυτά ο Ερντογάν προχώρησε στον τακτικό ελιγμό της συμφωνίας με τη Ρωσία και το Ιράν, για να αποφύγει τα χειρότερα.

Όμως ακριβώς η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην μακροπρόθεσμη στρατηγική Ερντογάν και στον τακτικό ελιγμό που επιχειρεί, προκαλεί νέες δυσκολίες ή και αδιέξοδα για το καθεστώς του.

Με τη συμφωνία των τριών, η Τουρκία εγκαταλείπει (προδίδει θεωρούν οι ίδιοι)  μέρος των ανταρτών που υποστήριζε στη Συρία. Σίγουρα εγκαταλείπει αυτούς που στήριζε ανεπίσημα, τις οργανώσεις που διατηρούν σχέσεις με την Αλ Κάιντα και το ISIS.  Μέσα όμως στο περίπλοκο σκηνικό της συριακής ένοπλης αντιπολίτευσης, τα όρια ανάμεσα στους ακραίους και στους “μετριοπαθείς” ισλαμιστές είναι συγκεχυμένα. Σαν αποτέλεσμα, ακόμη και οι άμεσα συνδεδεμένοι με την Τουρκία αντάρτες, που δεν διατηρούν τυπικά σχέσεις με τους ακράιους ισλαμιστές, αισθάνονται άβολα με την συμφωνία την οποία αναγκάστηκαν να υπογράψουν. Γιατί στην πραγματικότητα της ένοπλης σύρραξης, πολεμούν πλάι στην Αλ Κάιντα. Και η υποχρέωση την οποία αναλαμβάνουν να διαχωριστούν από αυτήν, τους αφήνει ευάλωτους με στρατιωτικούς όρους.

Από την πρώτη στιγμή λοιπόν, όπως και με ανάλογες συμφωνίες εκεχειρίες τις οποίες είχαν διαπραγματευτεί οι ΗΠΑ με τη Ρωσία, το εύρος της συμφωνίας τίθεται υπό αμφισβήτηση. Οι συγκρούσεις συνεχίζοντσι σε μια σειρά από μέτωπα, όπου η κυβέρνηση Άσαντ υποστηρίζει ότι έχει παρουσία η Αλ Κάιντα. Οι αντάρτες που ακολουθούν την Τουρκική γραμμή εκεχειρίας πιέζονται τόσο από την Αλ Κάιντα (που συλλάμβανει μέλη τους ως προδότες) όσο και από τον Άσαντ και τους συμμάχους του που κερδίζουν έδαφος. Πολλοί από αυτούς τους αντάρτες εγκαταλείπουν τις φιλοτουρκικές οργανώσεις και  προσχωρούν είτε σε οργανώσεις προσκείμενες στην Αλ Κάιντα είτε απευθείας στο ISIS. Άλλοι πάλι συμβιβάζονται άμεσα με τον Άσαντ και αποδέχονται θέσεις στο στρατό του. Όλα αυτά γιατί είναι ασαφές ποιό συγκεκριμένο όφελος θα έχουν οι ίδιοι από την συμφωνία. Και επίσης επειδή αρκετοί από αυτούς ήταν απλά μισθοφόροι.

Στο πιο πολιτικό επίπεδο, οι φιλοδοξίες του Ερντογάν να ηγηθεί του Σουνιτικού κόσμου στη Μέση Ανατολή κλονίζονται καίρια από τη συμμαχία που φάινεται να επιλέγει με το Σιιτικό Ιράν και τη Ρωσία. Δεν υπάρχει καμιά ταύτιση πλέον με τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ. Αν συνυπολογίσουμε ότι οι Τούρκοι δν είναι Άραβες, η δυσπιστία του Αράβων Σουνιτών προς τον Ερντογάν φτάνει στα ύψη.

Η αιτία της τακτικής στροφής Ερντογάν ήταν βέβαια ο φόβος του ότι η άτυπη συμμαχία Σιιτών – Ρώσων – Κούρδων θα νικήσει στη Συρία και στο Ιράκ και θα οδηγούσε στη δημιουργία Κουρδικού κράτους. Οπότε ο Ερντογάν επιδιώκει το εξής παζάρι: Συμπλέει με τους Σιίτες και τη Ρωσία για να του επιτρέψουν να περιορίσει τους Κούρδους με τη στρατιωτική του επέμβαση στη Συρία. Πρόκειται δηλαδή για καθαρά αμυντική κίνηση από τον Ερντογάν, με στόχο να αποφύγει την απειλή για την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας από ένα Κουρδικό κράτος νότια από τα σύνορα του.

Δεύτερος λόγος της στροφής Ερντογάν ήταν η δυσπιστία τους προς τις ΗΠΑ που θεωρεί ότι ευνόησαν την απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του το καλοκαίρι. Προσθέτοντας σε αυτό την ανοιχτή στήριξη που παρέχουν οι ΗΠΑ στους Κούρδους της Συρίας, ο Ερντογάν θεώρησε ότι θα είναι ο μεγάλος χαμένος από τη Συριακή σύγκρουση και ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει στην ανατροπή του. Προτίμησε λοιπόν να περάσει με την πλευρά των μέχρι στιγμής νικητών ζητώντας τις δικές του διασφαλίσεις.

Το μεγάλο πρόβλημα με τέτοιου μεγάθους τακτικούς ελιγμούς είναι ότι το τραίνο στρίβει πολύ απότομα και μπορεί να φύγει από τις ράγες. Για πολλά χρόνια οι μηχανισμοί του Ερντογάν διαπλέκονταν με αυτούς των φανατικών Σουνιτών, των Αδελφών Μουσουλμάνων, της Αλ Κάιντα και πιθανόν ακόμη και του ISIS. Σήμερα λοιπόν αυτοί οι μηχανισμοί έχουν παρουσία μέσα στην Τουρκία και απειλούν να την μετατρέψουν σε Συρία. Η δολοφονία του Ρώσου πρέσβη στην Άγκυρα από οπαδό της Αλ Κάιντα και τρομοκρατική επίθεση από το ISIS την Πρωτοχρονιά στην Κωνσταντινούπολη καταδεικνύουν ακριβώς αυτό τον κίνδυνο.

Παράλληλα, τα Τουρκικά σχέδια για ανάσχεση των Κούρδων χρειάζονται την ανοχή των ΗΠΑ για να επιτύχουν. Όσο οι Κούρδοι έχουν την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη θα σημειώνουν νίκες κατά του ISIS και θα αποσπούν εδάφη από αυτό. Για την ώρα, η τακτική στροφή Ερντογάν τον εκθέτει στην αντεκδίκηση των ακραίων Σουνιτών χωρίς να του προσφέρει κάτι συγκεκριμένο στο Κουρδικό. Αντίθετα μάλιστα, είναι αμφίβολο αν οι τουρκικές δυνάμεις στρατού κασι ασφάλειας μπορούν να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα Κούρδους και ισλαμιστές, στο εσωτερικό και στο εξωτερικό παράλληλα. Πολύ περισσότερο που οι συνέπειες του πραξικοπήματος και των εκκαθαρίσεων που το ακολούθησαν είναι φανερές στην αποτελεσματικότητα των Τουρκικών δυνάμεων.

Σε περίπτωση που ο νέος αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ προσχωρήσει στα σχέδια εκεχειρίας και ειρήνευσης στη Συρία, η θέση του καθεστώτος Άσαντ και των συμμάχων του στην περιοχή θα ισχυροποιηθεί. Και σε αυτή την περίπτωση όμως ο Ερντογάν διατρέχει τον κίνδυνο να είναι ο λιγότερο σημαντικός παίχτης, ιδιαίτερα αν μειωθεί πολύ η επιρροή του στους Σύριους αντάρτες. Άλλωστε καμιά κυβέρνηση στη Μέση Ανατολή δεν τον εμπιστεύεται, η Αίγυπτος του Σίσι θυμάται την υποστήριξη του στους Αδελφούς Μουσουλμάνους, οι Σαουδάραβες θεωρούν ότι προδίδει τους Σουνίτες για χάρη των Ρώσων.

Εν συντομία, ο Ερντογάν κατόρθωσε να μετατρέψει την Τουρκία σε μέρος του Μεσανατολικού αδιεξόδου και αυτό γίνεται όλο και πιο αισθητό στην κοινωνία και στην οικονομία της.

Γιώργος Βεργόπουλος

enter4news.gr

Share Button

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *