ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Αφιέρωμα στον Πόλεμο στη Συρία Μέρος Τρίτο – “Οι πολιορκημένες πόλεις και το μαρτύριο των αμάχων”

Ιανουαρίου 24th, 2016
Αφιέρωμα στον Πόλεμο στη Συρία Μέρος Τρίτο – “Οι πολιορκημένες πόλεις και το μαρτύριο των αμάχων”
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΥΡΙΑ
0
Share Button

Καθώς ο πόλεμος στη Συρία έχει κυρίως χαρακτηριστικά  πολέμου των πόλεων (urban warfare), η πολιορκία πόλεων και χωριών από τη μια ή την άλλη πλευρά χαρακτηρίζει τις συγκρούσεις από το ξεκίνημα τους.

Υπάρχουν οικισμοί που πολιορκούνται εδώ και χρόνια. Οι δυνάμεις των αντιμαχόμενων δεν επαρκούν για την βίαιη κατάληψη τους, γενικά σε συνθήκες πολέμου των πόλεων ο αμυνόμενος έχει στρατηγικό πλεονέκτημα. Οι βομβαρδισμένες κατοικίες από μπετόν μετατρέπονται σε καλύτερες οχυρώσεις από τις άθικτες, οι κατεστραμμένοι δρόμοι δεν επιτρέπουν την κίνηση οχημάτων, οι ενέδρες με φορητά αντιαρματικά (τύπου RPG) είναι παγίδες θανάτου  για τους επιτιθέμενους, ισωπεδωτικός βομβαρδισμός δεν μπορεί να γίνει λόγω των αμάχων.

Οπότε κάθε πλευρά γαντζώνεται στους οικισμούς που κατέχει και πολιορκεί τους οικισμούς που μπορεί. Σταδιακά οι στερήσεις σε τρόφιμα, φάρμακα, καύσιμα επιβαρύνουν όχι μόνον τους αμυνόμενους αλλά και τον άμαχο πληθυσμό.

Δεν είναι δεδομένο ότι οι κάτοικοι των οικισμών ταυτίζονται πολιτικά με τις δυνάμεις που τους ελέγχουν. Υπάρχει και αυτή η περίπτωση (Αλαουίτικα – φιλο Άσαντ χωριά στην βόρεια Συρία  που πολιορκούν οι αντάρτες) αλλά δεν είναι ο κανόνας. Άλλωστε συνολικά στον πόλεμο στη Συρία, η βούληση των πληθυσμών κάθε επαρχίας δεν ήταν το καθοριστικό στην διαμόρφωση του μετώπου.

Οι πολιορκίες πόλεων, οικισμών και εδαφικών θυλάκων είναι ένα από τα βασικά μέτωπα του πολέμου στη Συρία και έχουν ως εξής:

Η μάχη για την Deir ErZor.

Η πόλη Deir ErZor έχει 200.000 κατοίκους και είναι πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας. Βρίσκεται στην Ανατολική Συρία, επί του ποταμού Εφράτη. Αρχικά η πόλη και η επαρχία μοιράστηκαν μεταξύ των ανταρτών του FSA (υποστηριζόμενοι από αραβικά κράτη και τη Δύση) και δυνάμεων του Άσαντ. Με την προέλαση του ISIS ολόκληρη η Ανατολική Συρία πέρασε στον έλεγχο του. Οπότε η πόλη είναι τελείως περικυκλωμένη,  μεταξύ Ράκα και Παλμύρα.

Στο χάρτη της Ανατολικής Συρίας, η  Deir ErZor είναι η μικρή κόκκινη περιοχή  βαθιά μέσα στο έδαφος του ISIS.

Screenshot_212

Η πόλη ανεφοδιάζεται από το αεροδρόμιο της και σε τρόφιμα από τοπικά αγροκτήματα στα προάστια της.

Αυτές τις μέρες το ISIS έχει εξαπολύσει επίθεση κατά της πόλης και έχει κερδίσει έδαφος. Πρόκειται για το μόνο μέτωπο του πολέμου στο οποίο το ISIS βρίσκεται στην επίθεση, αξιοποιώντας το τακτικό πλεονέκτημα της απομόνωσης της πόλης από τις υπόλοιπες δυνάμεις του Άσαντ. Μπαίνοντας σε μια συνοικία της πόλης, το ISIS πραγματοποίησε απαγωγές αμάχων και εκτελέσεις στρατιωτών του Άσαντ. Η Ρωσική αεροπορία προσπάθεί να ενισχύσει τους αμυνόμενους με ανεφοδιασμό και με βομβαρδισμούς στο ISIS στην περίμετρο. Ωστόσο η άμυνα της πόλης είναι δύσκολη και υπάρχει πιθανότητα μιας επιτυχίας του ISIS.

Στρατηγικά η  Deir ErZor δεν έχει ιδιαίτερη σημασία και η πτώση της δεν θα επηρεάσει την πορεία του πολέμου. Θα είναι όμως μια ψυχολογική τόνωση του ISIS και αντίστοιχο πλήγμα για το καθεστώς Άσαντ. Και βέβαια θα συνοδευτεί από πολλές εκτελέσεις στρατιωτών και αμάχων, αντίποινα σε οικογένειες που στήριξαν το καθεστώς κλπ. Το μέτωπο της  Deir ErZor είναι ο μεγάλος πονοκέφαλος για τις δυνάμεις του Άσαντ σήμερα.

Η πολιορκία της Μοντάγια και άλλων θυλάκων στη Δαμασκό.

Η Μοντάγια βρίσκεται κοντά στη Δαμασκό, δυτικά στα σύνορα με τον Λίβανο. Βρίσκεται υπό τον έλεγχο του FSA και πολιορκείται από τις δυνάμεις του  Άσαντ. Η έλλειψη τροφίμων στη Μοντάγια έγινε απελπιστική, άμαχοι και υπερασπιστές έτρωγαν γάτες και ποντίκια. Σημειώθηκαν θάνατοι παιδιών από πείνα. Αρχές Ιανουαρίου επιτράπηκε η είσοδος ανθρωπιστικής βοήθειας στη Μοντάγια και ταυτόχρονα σε δυο Αλαουίτικα χωριά που πολιορκεί ο FSA κοντά στο Aleppo. Ωστόσο υπάρχουν αμφιβολίες για το αν η βοήθεια έφτασε στους αμάχους σε όλα τα σημεία.

Από την άλλη πλευρά της Δαμασκού, ανατολικά, οι δυνάμεις του Άσαντ πολιορκούν την Γκούπτα και άλλους οικισμούς. Συνολικά η περιογή γύρω από τη Δαμασκό είναι κατακερματισμένη μεταξύ του Άσαντ και του FSA. Το ISIS έχει  δύναμη πιο πέρα ανατολικά. Οπότε η περιοχή της Δαμασκού είναι μια ζώνη όπου  συγκρούονται οι καθαρά υποστηριζόμενοι από τη Δύση και τα αραβικά κράτη αντάρτες με τον στρατό του Άσαντ, τη Χεζμπολάχ, τους Ιρανούς εθελοντές και με συνεχή δράση της Ρωσικής αεροπορίας. Στρατηγικά και πολιτικά είναι το πιο θερμό μέτωπο του πολέμου, αφενός γιατί αφορά την καρδιά της Συρίας αφετέρου επειδή οι ΗΠΑ καταγγέλλουν έντονα τους Ρωσικούς βομβαρδισμούς σε αυτή την ζώνη.

Στόχος του καθεστώτος Άσαντ είναι η πλήρης εκκαθάριση των θυλάκων ώστε να δημιουργηθεί μια ενιαία περιοχή υπό τον έλεγχο του στην κεντρική Συρία, πριν την όποια πολιτική συμφωνία ανακωχής υπάρξει στο μέλλον. Αντίθετα, οι αντάρτες του FSA δίνουν μάχη για κάθε οικισμό στην περιοχή αν και φανερά βρίσκονται σε δύσκολη θέση, με στόχο να μην υπάρχει εικόνα “καθαρής” ζώνης ελέγχου Άσαντ στην κεντρική Συρία. Οι δυνάμεις του ISIS στην περιοχή πιο ανατολικά ελέγχουν μεν αρκετή έκταση αλλά δεν είναι πολύ ισχυρές στρατιωτικά.

Στον χάρτη της περιοχής Δαμασκού, με κόκκινο η ζώνη ελέγχου Άσαντ, με πράσινο οι θύλακες των ανταρτών και με σκούρο χρώμα το ISIS.

Screenshot_211

Η διπλή πολιορκία του Aleppo.

Στο Aleppo (Χαλέπι) στη βόρεια Συρία οι αντάρτες του FSA ελέγχουν τις ανατολικές συνοικίες και πολιορκούνται από τις δυναμεις Άσαντ που με τη σειρά τους πολιορκούνται από το FSA από βορρά, δύση και εν μέρει από το νότο. Δεν πρόκειται για πλήρεις αποκλεισμούς αλλά για μια σύνθετη και πολύνεκρη μάχη που διαρκεί χρόνια με διακυμάνσεις. Δυνάμεις της Αλ Κάιντα αρχικά πολεμούσαν στον πλευρό του FSA αλλά πλέον έχουν διαχωριστεί.

Στο χάρτη της περιοχής, με κόκκινο οι δυνάμεις Άσαντ, με πράσινο το FSA, με σκούρο χρώμα η περιοχή ελέγχου του ISIS (πιο ανατολικά), με άσπρο κάποιες θέσεις της Αλ Κάιντα (Αλ Νούσρα στη Συρία) και με πορτοκαλί πιο βόρεια η περιοχή των Κούρδων.

Screenshot_210

Πρόκειται για το πιο σύνθετο μέτωπο του πολέμου, συνδέεται με τη σύγκρουση για τα σύνορα με την Τουρκία που περιγράψαμε στο προηγούμενο μέρος. Όπως φαίνεται στο χάρτη, η πολυάνθρωπη πόλη του Aleppo είναι μοιρασμένη και κοντά σε όλες τις γραμμές του μετώπου. Οι δυνάμεις Άσαντ και συμμάχων του επιτίθενται σε όλα τα σημεία ταυτόχρονα με αεροπορική στήριξη. Προσπάθούν να αποσπάσπουν οικισμούς από το FSA, την Αλ Νούσρα και από το ISIS ταυτόχρονα, ενώ έχουν σταθεροποιήσει τον έλεγχο τους προς τα δυτικά (όπου βρίσκεται η Ρωσική βάση στη Λατάκεια) και προς το νότο κάτω από τις θέσεις του FSA, έχοντας εκκαθαρίσει την επαρχία της Χάμα. Βόρεια του Aleppo οικισμοί υπό τον έλεγχο δυνάμεων του Άσαντ πολιορκούνται από το FSA.

Άλλα μέτωπα.

Τέλος, υπό πολιορκία των δυνάμεων του Άσαντ και των συμμάχων του βρίσκεται θύλακας του FSA στην περιοχή της Χομς (μεταξύ Δαμασκού και Χάμα, νότια από το Aleppo).

Σφοδρές συγκρούσεις εξελίσσονται στη νότια Συρία, νοτιότερα από τη Δαμασκό, για τον έλεγχο των συνόρων με Ιορδανία.

Στην κεντρική Συρία οι δυνάμεις του Άσαντ προσπαθούν να πλησιάσουν την Παλμύρα, την οπόια ελέγχει το ISIS. Αν το κατορθώσουν, θα ανοίξουν και το δρόμο για την  Deir ErZor.

Η “ένοπλη διιαπραγμάτευση”

Από τη συνολική εικόνα των μετώπων που δώσαμε στο προηγούμενο και στο παρόν μέρος του αφιερώματος, εξηγείται το πολιτικό συμπέρασμα που έχουμε από την αρχή καταθέσει. Ο πόλεμος στη Συρία δεν θα τελειώσει με νίκη καμιάς πλευράς. Δεν υπάρχει τρόπος να περιέλθουν στον έλεγχο είτε του Άσαντ είτε του FSA όλες οι διαφιλονικούμενες πόλεις. Και βέβαια το ISIS δεν μπορεί πια να νικήσει, μετά την ανάμιξη ΗΠΑ και Ρωσίας ταυτόχρονα.

Παρενθετικά: Το τέλος του “μονοπώλιου της έννομης βίας” στον Τρίτο Κόσμο;

Αξίζει να επισημάνουμε ότι παρόμοιες καταστάσεις αδυναμίας στρατιωτικής λύσης έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια στη Σομαλία, στη Λιβύη και φαίνεται ότι αυτό συμβαίνει τώρα και στην Υεμένη. Η διασπορά σύγχρονου οπλισμού στα χέρια οπλαρχηγών και τοπικών ομάδων και τα αντικρουόμενα συμφέροντα περιφερειακών και παγκόσμιων δυνάμεων που συγκρούονται μέσω αντιπροσώπων (proxy wars) έχουν σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία τέτοιων καταστάσεων όπου απουσιάζει ουσιαστικά η κρατική εξουσία (νοούμενη σε όλη την κλασική βιβλιογραφία ως το “μονοπώλιο της έννομης βίας”). Ενώ η πολιτική αδυναμία άμεσων χερσαίων επεμβάσεων από τη Δύση αυξάνει τη σημασία μισθοφορικών οργανώσεων όπως η Blackwater. Πρόκειται όμως για μια συζήτηση για τις συνέπειες των ξένων επεμβάσεων στον Τρίτο Κόσμο στον 21ο αιώνα, η οποία ξεπερνά τα όρια της παρούσας ανάλυσης.

Στη Συρία η αδυναμία καθαρής στρατιωτικής λύσης καθιστά τον πολιτικό συμβιβασμό αναπόφευκτο. Το πρόβλημα είναι ότι στις ειρηνευτικές συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί να ξεκινήσουν στη Γενεύη, δεν συμμετέχουν οι περισσότερες από τις πλευρές που συγκρούονται στο μέτωπο. Πέραν δηλαδή του αναμενόμενου και λογικού αποκλεισμού του ISIS και της Αλ Κάιντα, οι περισσότερες αντάρτικές οργανώσεις του FSA δεν αναγνωρίζουν στις πολιτικές αντιπροσωπείες των αντικαθεστωτκικών την εκπροσώπηση τους. Ενώ ταυτόχρονα σύμμαχοι του Άσαντ όπως η Χεζμπολάχ θεωρούνται τρομοκρατική οργάνωση από τη Δύση. Και η Τουρκία αρνείται να δεχτεί να εκπροσωπηθούν οι Κούρδοι, παρά τη στήριξη τους από τις ΗΠΑ.

Στη Γενεύη θα συζητήσουν κυρίως αυτοί που στηρίζουν τις αντιμαχόμενες πλευρές και όχι οι ίδιοι οι εμπόλεμοι. Γνωρίζοντας το αυτό, όσοι εμπλεκονται άμεσα στη σύγκρουση επιδίδονται σε αυτό που είναι γνωστό στη διπλωματία σαν “ένοπλη διαπραγμάτευση”,. Επιδιώκουν το παραμικρό εδαφικό κέρδος, χωριό χωριό, με  πολύνεκρες θυσίες για λίγες εκατοντάδες μέτρα προώθηση του μετώπου, ώστε να μπορούν να διαπραγματευτούν και οι ίδιοι, αφού και εφόσον συμφωνήσουν οι “μεγάλοι” στις βασικές αρχές μιας επίλυσης.

Οι ΗΠΑ και η Ρωσία ενδιαφέρονται για το αν θα φύγει ή θα μείνει ο Άσαντ και τι σημαίνει αυτό για το αυριανό καθεστώς στη Συρία.

Η Σαουδική Αραβία, το Ιράν και η Τουρκία ενδιαφέρονται για τις ζώνες επιρροής τους, σε ενιαία ή διχοτομημένη Συρία.

Οι Αλαουίτες του Άσαντ, οι Σουνίτες του FSA, οι Κούρδοι ενδιαφέρονται για το ποιός θα ελέγχει τις πόλεις και τα χωριά τους.

Δεν πρόκειται για τις ίδιες επιδιώξεις και οι διασταυρώσεις τους είναι απρόβλεπτες και αντιφατικές. Όσο αδιέξοδος είναι ο πόλεμος, άλλο τόσο δύσκολη είναι η ειρήνευση στη Συρία.

Επιμέλεια

scientia potestas est.

Screenshot_213

 

Screenshot_214

Share Button

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *