Ενδεχόμενη συμμετοχή της ΕΕ στο ραντεβού Πρίστινας-Βελιγραδίου στο Παρίσι

Η ΕΕ και η Γαλλία πρόκειται να πιέσουν το Κοσσυφοπέδιο και τη Σερβία να συζητήσουν προτάσεις για την εξομάλυνση των σχέσεων, στο τελευταίο επεισόδιο του εκρηκτικού «θα το κάνουν-δεν θα το κάνουν» της περιοχής, όταν οι ηγέτες των Βαλκανίων συναντηθούν στο Παρίσι την Παρασκευή.

Ωστόσο, οι αναλυτές δεν πείθονται, καθώς λένε ότι τα αποτελέσματα του διαλόγου που υποστηρίζεται από την ΕΕ είναι ελάχιστα, ενώ η πλευρά της ΕΕ δεν έχει την απαιτούμενη πυγμή για να θέσει τη Σερβία προ των ευθυνών της.

Ο πρωθυπουργός του Κοσσυφοπεδίου Αλμπίν Κούρτι και ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς ταξίδεψαν στο Παρίσι για διήμερες διαπραγματεύσεις την Πέμπτη για να συζητήσουν προτάσεις που περιγράφονται ως η τελευταία προσπάθεια της ΕΕ για την εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.

Η νέα διπλωματική ώθηση έρχεται με την αναζωπύρωση των περιφερειακών εντάσεων μετά την έναρξη της σταδιακής εφαρμογής από το Κόσοβο, από την 1η Νοεμβρίου, ενός κανόνα που απαιτεί από όλους τους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων στη χώρα να χρησιμοποιούν πινακίδες που εκδίδονται από την κυβέρνηση της Πρίστινα.

Κάθε ηγέτης πρόκειται να συναντηθεί με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τον επικεφαλής διπλωμάτη της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ σε χωριστές συναντήσεις στο περιθώριο του Ειρηνευτικού Φόρουμ του Παρισιού, στο οποίο συμμετέχουν.

Ωστόσο, η EURACTIV αντιλαμβάνεται ότι η ελπίδα στις Βρυξέλλες και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι ότι οι «παλιοί-εχθροί» θα μπορούσαν να συναντηθούν πρόσωπο με πρόσωπο, κάτι που θα αποτελούσε ένα σημαντικό συμβολικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση.

Ο Κούρτι ανέφερε σε προηγούμενη δήλωσή του ότι μια τριμερής συνάντηση μεταξύ του ιδίου, του Μαρόν και του Βούτσιτς θα μπορούσε να είναι στα σκαριά. Εν τω μεταξύ, η πλευρά της ΕΕ ελπίζει ότι μια πιθανή επόμενη συνάντηση υπό το σχήμα Βελιγραδίου-Πρίστινα στις Βρυξέλλες θα μπορούσε να είναι δυνατή αμέσως μετά, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του.

Το καλοκαίρι, στο πλαίσιο του διαλόγου υπό την αιγίδα της ΕΕ, το Βελιγράδι και η Πρίστινα είχαν υποσχεθεί αμφότερες να συναντώνται τουλάχιστον μία φορά το μήνα στις Βρυξέλλες, κάτι που δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι στιγμής. Αυτό συμβαίνει μετά από 11 χρόνια συνομιλιών με την υποστήριξη της ΕΕ, στις οποίες έχουν υπογραφεί περισσότερες από 35 συμφωνίες, αλλά οι περισσότερες από τις διατάξεις τους δεν έχουν εφαρμοστεί.

Στο διάστημα αυτό, το βασικό ζήτημα της αναγνώρισης του Κοσσυφοπεδίου ως ανεξάρτητης χώρας από τη Σερβία δεν τέθηκε ποτέ επί τάπητος.

Ένα γαλλογερμανικό σχέδιο των αρχών Σεπτεμβρίου, το οποίο είδε η EURACTIV, αντί για αναγνώριση και σταθερές προθεσμίες, επικεντρώθηκε στην εξομάλυνση των σχέσεων από την προοπτική ενός κοινού μέλλοντος στην ΕΕ, με πιο κρίσιμο στοιχείο την ανταλλαγή μόνιμων αποστολών, παρόμοιων με τις πρεσβείες, αλλά σε χαμηλότερο επίπεδο. Το σχέδιο ήρθε λίγο μετά τον διορισμό από το Παρίσι και το Βερολίνο ειδικών απεσταλμένων για την τρέχουσα κατάσταση στα Βαλκάνια.

Ένα άλλο σχέδιο, που δημοσιεύθηκε στα βαλκανικά μέσα ενημέρωσης, θα έβλεπε το Κοσσυφοπέδιο να εντάσσεται στον ΟΗΕ, ενώ θα απολάμβανε την αποδοχή και όχι την αναγνώριση από το Βελιγράδι, με τη Σερβία να λαμβάνει περισσότερα χρήματα από την ΕΕ και να επιταχύνει την ένταξη στο μπλοκ.

Στη συνέχεια, στη Σύνοδο Κορυφής της Διαδικασίας του Βερολίνου την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής διπλωμάτης της ΕΕ Ζόζεπ Μπορέλ παρουσίασε μια εξελιγμένη πρόταση προς τα μέρη «για να σημειωθεί συγκεκριμένη και μη αναστρέψιμη πρόοδος στο δρόμο προς τη συνολική εξομάλυνση», η οποία υποστηρίχθηκε από τη Γερμανία και τη Γαλλία.

Ερωτηθείς εάν οι χωριστές γαλλικές προσπάθειες θα ήταν αντιφατικές και θα συνιστούσαν «ποδοπάτημα», αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε ότι «όλα είναι χρήσιμα τώρα- όσο περισσότερο χτυπάνε τα κεφάλια τους αυτή τη στιγμή, τόσο το καλύτερο».

Αν και η συνάντηση είναι καλή είδηση, λαμβάνοντας υπόψη την επισφάλεια της τρέχουσας κατάστασης, δεν είναι όλοι πεπεισμένοι ότι θα αποδώσει καρπούς.

Η Σιντίτα Κούσι, επίκουρη καθηγήτρια στο Bridgewater State University και εμπειρογνώμονας στα Βαλκάνια, την πολιτική και τη στρατηγική, δήλωσε στη EURACTIV ότι οι συνομιλίες της ΕΕ μέχρι στιγμής έχουν καταλήξει κυρίως σε συμβολικές χειρονομίες με λίγα πράγματα όμως για να δείξουν. Είπε ότι είναι αρκετά χαρακτηριστικό ότι η Γαλλία και η Γερμανία φαίνεται να πρωτοστατούν.

«Είναι δύσκολο για την ΕΕ να ενεργήσει με ομοφωνία στα ζητήματα Κοσσυφοπεδίου-Σερβίας, δεδομένου ότι πέντε από τα μέλη της παραμένουν αντίθετα στην κρατική υπόσταση του Κοσσυφοπεδίου, ενώ άλλα είναι το πολύ χλιαρά για την ύπαρξη του Κοσσυφοπεδίου».

Η ίδια επέκρινε επίσης τη ρητορική της ΕΕ περί «και των δύο πλευρών», η οποία βασίζεται στην ουδετερότητα, δηλώνοντας ότι «η διαδικασία διαλόγου της ΕΕ συχνά αποδέχεται σιωπηρά τη θέση της Σερβίας για το Κοσσυφοπέδιο – ότι το Κοσσυφοπέδιο δεν κατέχει το ίδιο επίπεδο επίσημης κρατικής υπόστασης με τη Σερβία και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να του ζητηθεί να παραχωρήσει μεγαλύτερο μέρος της κυριαρχίας του για χάρη της περιφερειακής σταθερότητας».

Παραδείγματα αυτού περιλαμβάνουν την προσπάθεια του Κοσσυφοπεδίου να θεσπίσει αμοιβαία μέτρα σχετικά με τις πινακίδες κυκλοφορίας, τις απειλές της Σερβίας για στρατιωτική δράση και τις απαιτήσεις της για μια Ένωση Σερβικών Δήμων, τη στιγμή που οι Αλβανοί «εκκαθαρίζονται διοικητικά» από ολόκληρες περιοχές της Σερβίας.

«Αυτή η ψεύτικη ουδετερότητα έχει καθυστερήσει τον διάλογο υπό την ηγεσία της ΕΕ από την αρχή, και αυτή η στάση θα γίνει μόνο πιο προβληματική καθώς η κυβέρνηση του Κοσσυφοπεδίου γίνεται πιο διεκδικητική στην προστασία των με κόπο κερδισμένων δειγμάτων της κρατικής του υπόστασης», εξήγησε στη EURACTIV.

Όσον αφορά όμως τις διάφορες συμφωνίες που βρίσκονται στο τραπέζι, η Κούσι λέει ότι η Σερβία είναι απίθανο να παίξει μπάλα, καθώς όλες υποδηλώνουν κυριαρχία του Κοσσυφοπεδίου. Ωστόσο, η επιστροφή σε μια ουδέτερη στάση δεν θα επιφέρει ποτέ ουσιαστική αλλαγή και η ΕΕ «χρειάζεται το σθένος να ενεργήσει ως δίκαιος διαμεσολαβητής και όχι απλώς ως ουδέτερος».

Για να συνοψίσει την κατάσταση, η Κούσι λέει ότι η ΕΕ συνεχίζει να κάνει τα στραβά μάτια εν μέσω δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και φιλορωσικών αισθημάτων.

«Ο Βούτσιτς κατάφερε να πείσει πρώην και νυν υψηλόβαθμους αξιωματούχους της ΕΕ ότι η Σερβία αξίζει να αποζημιωθεί για τη συμμετοχή της στις συνομιλίες με το Κοσσυφοπέδιο, ενώ το Κοσσυφοπέδιο πρέπει να αναγκαστεί να παραχωρεί όλο και περισσότερα».

Αν οι ηγέτες έρθουν πρόσωπο με πρόσωπο, το ερώτημα είναι αν μπορεί να βρεθεί κάποια συμφωνία. Τον Ιούλιο, ο Βούτσιτς δήλωσε στο Euronews Serbia ότι δεν θα υπάρξει διάλογος με το Κοσσυφοπέδιο όσο ο πρωθυπουργός Κούρτι παραμένει στην εξουσία στην Πρίστινα.

Αυτό, σε συνδυασμό με τις απειλές για κλιμάκωση, αφήνει κάποιους να αναρωτιούνται αν το βάρος του Βερολίνου και της Γαλλίας, που υποστηρίζεται από την ΕΕ και τις ΗΠΑ, μπορεί να αντιμετωπίσει μια αιώνια σύγκρουση στην καρδιά της περιοχής.

Πηγή: euractiv.gr